Dede Korkut, Deli Dumrul
Duha Koca Oğlu Deli Dumrul Destanını Beyan Eder Hanım Hey
Meğer hanım, Oğuz'da Duha Koca oğlu Deli Dumrul derlerdi bir er var idi. Bir kuru çayın üzerine bir köprü yaptırmıştı. Geçeninden otuz üç akçe alırdı, geçmeyeninden döve döve kırk akçe alırdı. Bunu niçin böyle ederdi? Onun için ki benden deli, benden güçlü er var mıdır ki çıksın benimle savaşsın der iki, benim erliğim, bahadırlığım, kahramanlığım, yiğitliğim Ruma, Şama gitsin, ün salsın der idi.
Meğer bir gün köprüsünün yanında bir bölük oba konmuştu. O obada bir iyi güzel yiğit hasta düşmüştü. Allah'ın emriyle o yiğit öldü. Kimi oğul diye, kimi kardeş diye ağladı. O yiğit üzerine dehşetli kara feryat koptu.
Ansızın Deli Dumrul dört nala yetişti. Der: Bre kavatlar, ne ağlıyorsunuz, benim
köprümün yanında bu gürültü nedir, niye feryat ediyorsunuz dedi. Dediler: Hanım,
bir güzel yiğidimiz öldü, ona ağlıyoruz dediler. Deli Dumrul der: Bre yiğidinizi kim öldürdü? Dediler: Vallah bey yiğit, Allah Taala'dan buyruk oldu, al kanatlı Azrail o yiğidin canını aldı. Deli Dumrul der: Bre, Azrail dediğiniz ne kişidir ki adamın canını alıyor, ya kadir Allah, birliğin varlığın hakkı için Azrail'i benim gözüme göster, savaşayım, çekişeyim, mücadele edeyim, güzel yiğidin canını kurtarayım, bir daha güzel yiğidin canını almasın dedi. Çekildi döndü Deli Dumrul evine geldi.
Hak Taslo'ya Dumrul'un sözü hoş gelmedi. Bak bak, bre deli kavat benim birliğimi
tanımıyor, birliğime şükür kılmıyor, benim ulu dergahımda38 gezsin benlik eylesin dedi. Azrail’e buyruk eyledi kim ya Azrail, var ve o deli kavatın gözüne görün, benzini sarart, dedi, canını hırıldat al dedi.
Deli Dumrul kırk yiğit ile yiyip içip otururken ansızın Azrail çıka geldi. Azrail'i ne çavuş gördü ne kapıcı. Deli Dumrul’un görür gözü görmez oldu, tutar elleri tutmaz oldu. Dünya alem Deli Dumrul'un gözüne karanlık oldu. Çağırıp Deli Dumrul söyler, görelim hanım ne söyler:
Der:
Bre ne heybetli ihtiyarım
Kapıcılar seni görmedi
Çavuşlar seni duymadı
Benim görür gözlerim görmez oldu
Tutar benim ellerim tutmaz oldu
Titredi benim canım cuşa geldi
Altın kadehim elimden vere düştü
Ağzımın içi buz gibi
Kemiklerim tuz gibi oldu
Bre sakalcığı akça ihtiyar
Gözceğizi fersiz ihtiyar
Bre ne heybetli ihtiyarsın söyle bana
Kazam belam dokunur bugün sana
dedi. Böyle diyince Azrail'in hiddeti tuttu, der:
Bre deli kavat
Gözümün fersiz olduğunu ne beğenmiyorsun
Gözü güzel kızların gelinlerin canım çok almışım
Sakalımın ağardığını ne beğenmiyorsun
Ak sakallı kara sakallı yiğitlerin canım çok almışım
Sakalımın ağarmasının manası budur
dedi. Bre deli kavaf övünüyordun: Al kanatlı Azrail benim elime geçse, öldüreydim, güzel yiğidin canını onun elinden kurtaraydım diyordun, şimdi bre deli geldim ki senin canını alayım, verir misin yoksa benimle cenk eder misin dedi. Deli Dumrul der: Bre, al kanatlı Azrail sen misin dedi. Evet benim dedi. Bu güzel yiğitlerin canını sen mi alıyorsun dedi. Evet, ben alıyorum dedi. Bre Azrail, ben seni geniş yerde istiyordum, dar yerde iyi elime girdin değil mi dedi. Ben seni öldüreyim, güzel yiğidin canını kurtarayım dedi.
Kara kılıcını sıyırdı eline aldı. Azrail’e çalmağa hamle kıldı. Azrail bir güvercin oldu. pencereden uçtu gitti. İnsan oğlunun ejderhası Deli Dumrul elini eline çaldı, kah kah güldü. Der: Yiğitlerim Azrail'in gözünü öyle korkuttum ki geniş kapıyı bıraktı dar bacadan kaçtı, mademki benim elimden güvercin gibi kuş oldu uçtu, bre ben onu bırakır mıyım doğana aldırmayınca dedi.
Kalktı atma bindi, doğanını eline aldı, ardına düştü. Bir iki güvercin öldürdü. Döndü, evine gelirken Azrail atının gözüne göründü. At ürktü. Deli Dumrul’u kaldırdı yere vurdu. Kara başı bunaldı, darda kaldı. Ak göğsünün üzerine Azrail basıp kondu. Demin mırıldanıyordu, şimdi hırıldanmağa başladı.
Der:
Bre Azrail aman
Tanrının birliğine yoktur güman
Ben seni böyle bilmezdim
Hırsız gibi can aldığını duymazdım
Tepesi büyük büyük bizim dağlarımız olur
O dağlarımızda bağlarımız olur
O bağların kara salkımlı üzümü olur
O üzümü sıkarlar al şarabı olur
O şaraptan içen sarhoş olur
Şaraplıydım duymadım
Ne söyledim bilmedim
Beylikten usanmadım yiğitliğe doymadım
Canımı alma Azrail medet
dedi. Azrail der: Bre deli kavat bana ne yalvarıyorsun. Allah Taala'ya yalvar,
benim de elimde ne var, ben de bir emir kuluyum dedi. Deli Dumrul der: Peki ya
can veren can alan Allah Taala mıdır? Evet odur dedi. Döndü Azrail’e, peki ya
sen ne eylemekli belasın, sen aradan çık, ben Allah Taala ile haberleşeyim dedi.
Deli Dumrul burada söylemiş, görelim hanım ne söylemiş:
Yücelerden yücesin
Kimse bilmez nicesin
Güzel Tanrı
Nice cahiller seni gökte arar yerde ister
Sen bizzat müminlerin gönlündesin
Daim duran cebbar Tanrı
Baki kalan settar Tanrı
Benim canımı alacaksan sen al
Azraile almağa bırakma
dedi. Allah Taala’ya Deli Dumrul’un burada sözü hoş geldi. Azrail’e nida eyledi ki madem deli kavat benim birliğimi bildi, birliğime şükür kıldı, ya Azrail,Deli Dumrul can yerine can bulsun, onun canı azat olsun der. Azrail der: Bre Deli Dumrul Allah Taala' nın emri böyle oldu ki Deli Dumrul canı yerine can bulsun, onun canı azat olsun dedi. Deli Dumrul der: Ben nasıl can bulayım, yalnız, bir ihtiyar babam, bir ihtiyar anam var, gel gelelim. ikisinden biri belki canını verir, al, benim canımı bırak dedi.
Deli Dumrul sürdü babasının yanına geldi. Babasının elini öpüp söylemiş, görelim
hanım ne söylemiş :
Ak sakallı aziz izzetli canım baba
Biliyor musun neler oldu
Küfür söz söyledim
Hak Taalaya hoş gelmedi
Gök üzerinde al kanatlı Azdaile emreyledi
Uçup geldi
Benim akça göğsümü bastırıp kondu
Hırıldatıp tatlı canımı alır oldu
Baba senden can dilerim verir misin
Yoksa oğul Deli Dumrul diye ağlar mısın
Babası der:
Oğul oğul ay oğul
Canımın parçası oğul
Doğduğunda dokuz erkek deve kestiğim aslan oğul
Penceresi altın otağımın kabzası oğul
Kaza benzer kızımın gelinimin çiçeği oğul
Karşı yatan kara dağım gerek ise
Söyle gelsin Azrailin yaylası olsun
Soğuk soğuk pınarlarım gerek ise
Ona içme olsun
Tavla tavla koç atlarım gerek ise
Ona binek olsun
Katar katar develerim gerek ise
Ona yük taşıyıcı olsun
Ağıllarda akça koyunum gerek ise
Kara mutfak altında onun şöleni olsun
Altın gümüş para gerek ise
Ona harçlık olsun
Dünya tatlı can aziz
Canımı kıyamam belli bil
Benden aziz benden sevgili anandır
Oğul anana var
dedi. Deli Dumrul babasından yüz bulmayıp sürdü anasına geldi.
Der:
Ana biliyor musun neler oldu
Gök yüzünden al kanatlı Azrail uçup geldi
Benim akça göğsümü bastırıp kondu
Hırıldatıp canımı alır oldu
Babamdan can diledim ana vermedi
Senden can dilerim ana
Canını bana verir misin
Yoksa oğul Deli Dumrul diye ağlar mısın
Acı tırnak ak yüzüne çalar mısın
Kargı gibi kara saçını yolar mısın ana
dedi. Anası burada söylemiş, görelim hanım ne söylemiş :
Anası der:
Oğul oğul ay oğul
Dokuz ay dar karnımda taşıdığım oğul
On ay diyince dünya yüzüne getirdiğim oğul1
Dolma beşiklerle belediğim oğul
Dolu dolu ak sütümü emzirdiğim oğul
Akça burçlu hisarlarda tutulaydın oğul
Pis dinli kafir elinde esir olaydın oğul
Altın akçe gücüne dayanarak seni kurtaraydım oğul
Yaman yere varmışsın varamam
Dünya tatlı can aziz
Cınımı kıyamam belli bil
dedi, anası da canını vermedi. Böyle diyince Azrail geldi Deli Dumrul'un canını
almağa. Deli Dumrul der:
Bre Azrail aman
Tanrının birliğine yoktur güman
Azrail der: Bre deli kavat daha ne aman diliyorsun, ak sakallı babanın yanına vardın can vermedi, ak bürçekli ananın yanına vardın can vermedi, daha kim verecek dedi. Deli Dumrul der: Hasretlim vardır, buluşayım dedi. Azrail der: Bre deli hasretlin kimdir? Der: El kızı helallim var, ondan benim iki oğlancığım var, emanetim var, ısmarlayacağım onlara, ondan sonra benim canımı alasın dedi.
Sürdü helallisinin yanına geldi, der:
Biliyor musun neler oldu
Gök yüzünden al kanatlı Azrail uçup geldi.
Benim beyaz göğsümü bastırıp kondu
Benim tatlı canımı alır oldu
Babama ver dedim can vermedi
Anama vardım can vermedi
Dünya şirin can tatlı dediler
Şimdi
Yüksek yüksek kara dağlarım sana yaylak olsun
Soğuk soğuk sularım sana içme olsun
Tavla tavla -koç -atlarım 'sana binek olsun
Penceresi altın otağım sana gölge olsun
Katar katar develerim sana yük taşıyıcı olsun
Ağıllarda beyaz koyunum sana şölen olsun
Gözün kimi tutarsa
Gönlün kimi severse
Sen ona var
iki oğlancığı öksüz koyma
dedi. Kadın burada söylemiş, görelim hanım ne söylemiş:
Der:
Ne diyorsun ne söylüyorsun
Göz açıp da gördüğüm
Gönül verip sevdiğim
Koç yiğidim şah yiğidim
Tatlı damak verip öpüştüğüm
Bir yastıkta baş koyup emiştiğim
Karşı yatan kara dağları
Senden sonra ben neylerim
Yaylar olsam benim mezarım olsun
Soğuk soğuk sularını
içer olsam benim kanım olsun
Altın akçeni harcar olsam benim kefenim olsun
Tavla tavla koç atını
Biner olsam benim tabutum olsun
Senden sonra bir yiğidi
Sevip varsam beraber yatsam
Alaca yılan olup beni soksun
Senin o namert anan baban
Bir canda ne var ki sana kıyamamışlar
Arşşahit olsun sekizinci kat gök şahit olsun
Yer şahit olsun gök şahit olsun
Kadir Tanrı şahit olsun
Benim canım senin canına kurban olsun
dedi, razı oldu.
Azrail hatunun canını almağa geldi, insan oğlunun ejderhası eşine kıyamadı. Allah Taala'ya burada yalvarmış, görelim nasıl yalvarmış:
Der:
Yücelerden yücesin
Kimse bilmez nicesin
Güzel Tanrı
Çok cahiller seni gökte arar yerde ister
Sen bizzat müminlerin gönlündesin
Daim duran cebbar Tanrı
Ulu yollar üzerine
İmaretler yapayım senin için
Aç görsem donatayım senin için
Alırsan ikimizin canını beraber al
Bırakırsan ikimizin canını beraber bırak
Keremi çok kadir Tanrı
dedi. Hak Taala'ya Deli Dumrul'un sözü hoş geldi. Azrail’e emreyledi: Deli Dumrul'un babasının anasının canını al, o iki helalliye yüz kırk yıl ömür verdim dedi. Azrail de babasının anasının derhal canını aldı. Deli Dumrul yüz kırk yıl daha eşi ile ömür sürdü.
Dedem Korkut gelip destan söyledi deyiş dedi. Bu destan Deli Dumrul'un olsun, benden sonra alp ozanlar söylesin, alnı açık cömert erenler dinlesin dedi.
Dua edeyim hanım: Yerli kara dağların yıkılmasın. Gölgeli koca ağacın kesilmesin. Taşkın akan güzel suyun kurumasın. Kadir Tanrı seni namerde muhtaç etmesin. Ak alnında beş kelime dua kıldık, olsun
Kalıcı Bağlantı
balık lokantası
balık lokantası
o sahil kasabasında bir balık lokantasında oturuyorduk ben
konuşuyordum susuyordum dillendirmeyi deniyordum onunla olmayışın ıssızlığını sen
dinliyordun ya da dinliyormuş gibi yapıyordun ellerini nereye koyacağını bilemeden
masanın üzerindeki papatyalara olan alerjini düşünüyordun muhtemelen sessiz
kendi içinde bir yerlere düşmüş burkulmuş gibi
hep bir yerlere yetişecekmiş gibi yaşıyoruz dedin
dedim hep bir yerlere yetişmeye çalışır gibi yaşıyoruz, hep bir yerlere
yetişemeyecekmişiz gibi, o yerlere yetişsek de bu yetişme bize yetmeyecekmiş,
yetiştiklerimiz yetişemediklerimize yetişmeyecekmiş, yetişseler bile biz yetiştiklerimize
yetiştiklerimiz bize yetmeyecekmiş gibi...
ahşap duvarın içinden tekrarlana tekrarlana anlamını yitirmiş bir ezgi geçip geliyordu
masamıza, sen pathetique ne acıklı öyle değil mi diye soruyordun ben gülüyordum
biliyorduk sözcüklerin sözcüklere sığdırmaya çalışılanın sözcüklere sığmayanın
sözcüklerden taşanın anlamını ve anlamsızlığını
orada o sahil kasabasındaki balık lokantasında oturuyorduk ben seni öpüyordum sen beni öpüyordun ya da öpüşüyorduk mu demeliyim
yoruluyorduk yoruldukça ben seni yeniden öpüyordum sonra yeniden yorulmak için yorulmuş olmak yorulmuşluğumun farkına varmak için
işte o sıra düşüyordu aklıma düşüncesi
o an seni öpüyor olduğumun, öpüyorluğumun, seni öpmede olmamın, orada o an seni öpmekte oluşumun bitecekliğinin
ve hüzünleniyordum
hüzünlendiğim gözlerime yansıyordu ve sen soruyordun ve sen biliyordun görüyordun anlıyordun
yalan söylüyordum yalan söylediğimi biliyordun ve ben biliyordum senin bunu bildiğini ve böylece uzayıp gidiyordu
o sahil kasabasında bir balık lokantasında oturuyordum ve seni düşlüyordum
benimle o sahil kasabasındaki balık lokantasında olduğunu
Fırat Caner
SYLLABUS: TDE411-YENİ TÜRK EDEBİYATI V
GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ
GÜZ 2009 - 2010
TDE411
Yeni Türk Edebiyatı V
Yrd. Doç. Dr. Fırat Caner
Ofis: 2/9; firatcaner@gau.edu.tr; Tel:1168.
Dersin Amacı:
Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatını, bu dönemin önde gelen edebiyatçılarını ve edebiyat topluluklarını/akımlarını tanıtmak, bu edebiyatın oluşumunda rol oynayan olaylar ve beslendiği kaynaklar hakkında bilgi vermek, kavramsal altyapı ve yöntem bilgisi kazandırmak.
Yükümlülükler:
Okumalar: Öğrenciler, programda belirtilen (ya da ders sorumlusunun dönem içinde okunması gerektiğine kanaat getirip künyesini verdiği) ve kitap satış mağazasına bırakılan metinleri okumakla yükümlüdür.
Sunum konusu: Her öğrenci bir yazarın bir eserini inceleyecektir. İnceleme, yazarın yaşamı, eserleri, sanat anlayışı, inceleme nesnesi dışındaki eserleri vb. konular hakkında genel bilgileri içerecektir. Yazar hakkında bir bibliyografya hazırlanacaktır. Ayrıca, seçilen eser, ayrıntılı olarak incelenecektir. Varsa, eserle ilgili başka incelemelere atıfta bulunulacaktır. (20 puan)
Sınavlar: Sınav tarihleri idare tarafından dönem içinde belirlernir. Sınav içeriği ile ilgili detaylı bilgi, öğretim üyesi tarafından sınavdan bir hafta önce verilecektir. (Ara Sınav 30 puan, Dönem sonu sınavı 50 puan)
Notların Harf Karşılıkları:
95-100 A NG: Devamsız
90-94 A- S: Yeterli
85-89 B+ U: Yetersiz
80-84 B I: Eksik
77-79 B- W: Dersten çekilme
74-76 C+
70-73 C
67-69 C-
64-66 D+
60-63 D
50-59 D-
0-49 F
Not: Tablonun sağ kısmında yer alan harflerle (NG, S, U, I ve W) ilgili uygulamaları öğrenmek için bir “Girne Amerikan Üniversitesi Yönetmeliği” edinip okuyunuz. Final sınavından %40 puan alamayan öğrenci diğer puanları ne olursa olsun dersten başarısız sayılır.
Program:
1. Hafta: Giriş
2. Hafta: Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı Kanonu
Zorunlu Okumalar:
Akyüz, Kenan. “Cumhuriyet Devri Türk Edebiyatı”. İslâm Ansiklopedisi. 12/2. cilt. İstanbul: Millî Eğitim Basımevi, 1988. 596-626. Fotokopi merkezinden temin edilebilir.
3. Hafta: Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Şiir I: Yedi Meşaleciler
Zorunlu Okumalar: Enginün, İnci. “Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri”. Türk Dili 481-82 (Ocak-Şubat 1992): 565-615. Fotokopi merkezinden temin edilebilir.
4. Hafta: Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Şiir II: Garip Hareketi
Zorunlu Okumalar: Orhan Veli’den en az beş şiir.
kurgun.com/plugins/content/ders_notu/i_sari/YTE_5.pdf
http://www.siirpenceresi.com/poetikmetinler/orhanveli.htm
5. Hafta: Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Şiir III: İkinci Yeni Hareketi
Zorunlu Okumalar: Caner, Fırat. Turgut Uyar’ın Huzursuzluğu. 12-21, 116-124.
Uyar, Turgut. Dünyanın En Güzel Arabistanı. Bütün Şiirleri içinde. İstanbul, YKY.
6. Hafta: Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Eleştiri
7. Hafta: Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Roman I
Zorunlu Okumalar: Alangu ve Andaç. Bkz. “Bazı Yararlı Kaynaklar”. Fotokopi merkezinden temin edilebilir.
Karaosmanoğlu, Yakup Kadri. Yaban.
8. Hafta: Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Roman II
Sunumlar
9. Hafta: Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Roman III
Sunumlar
10. Hafta: Ara Sınav (Sınav tarihi esas olarak idare tarafından dönem içinde belirlenecektir. Belirlenen tarihe göre, programda bir haftalık bir kayma olabilir.)
11. hafta: Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Roman IV
Sunumlar
12. hafta: Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Roman V
Sunumlar
13. hafta: Genel Değerlendirme
14. Hafta: Dönem Sonu Sınavı
Not: Öğrenciler, “Zorunlu Okumalar” başlığı altında verilen metinleri okumakla yükümlüdür. Makaleleri ders sorumlusu bulacak ve kitap satış mağazasına bırakacaktır. Edebiyat metinlerinin künye bilgileri, öğrenciler kitapları karıştırarak bulsunlar diye özellikle verilmemiştir.
Bazı Yararlı Kaynaklar:
Aktaş, Şerif. “Cumhuriyet Devri Türk Edebiyatı”. Türk Dünyası El Kitabı. Komisyon. 3. cilt. Ankara: TDK, 1994. Komisyon.
Akyüz, Kenan. “Cumhuriyet Devri Türk Edebiyatı”. İslâm Ansiklopedisi. 12/2. cilt. İstanbul: Millî Eğitim Basımevi, 1988. 596-626.
Alangu, Tahir. “Cumhuriyetten Sonra Hikâye ve Roman”. Türk Dili 266 (Kasım 1973): 109-15.
Andaç, Feridun. “Cumhuriyet Dönemi Romanı ve Öykücülüğüne Bakış: Roman ve Öyküde Yeni Açılımlar (1940-1950)”. Edebiyatımızın Yol Haritası. İstanbul: Can Yayınları, 2000. 43-68.
Bezirci, Asım. İkinci Yeni Olayı. İstanbul: Su Yayınları, 1986.
Celâl, Metin. Yeni Türk Şiiri: 80’li Yıllar. İstanbul: Çizgi, 1999.
Cengiz, Metin. Modernleşme ve Modern Türk Şiiri. İstanbul: Telos Yayıncılık, 2002.
Dizdaroğlu, Hikmet. “Yedi Meşale Hareketi”. Varlık 402 (1 Ocak 1954): 6.
Doğan, Mehmet H. “Yüzyılın Türk Şiiri: 1900-2000”. Yüzyılın Türk Şiiri (1900-2000). Haz. Mehmet H. Doğan. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2001. 17-52.
Enginün, İnci. “Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri”. Türk Dili 481-82 (Ocak-Şubat 1992): 565-615.
Ertop, Konur. “Türk Romanının 50 Yılı”. Türk Dili 266 (Kasım 1973): 116-23.
Evin, Ahmet. Origins and Development of the Turkish Novel. Minneapolis: Bibliotheca Islamica, 1983.
İleri, Selim. “Türk Öykücülüğünün Genel Çizgileri”. Türk Dili 286 (Temmuz 1975): 2-29.
İlhan, Attilâ. İkinci Yeni Savaşı. İstanbul: Yazko, 1983.
Kahraman, Hasan Bülent. Türk Şiiri, Modernizm, Şiir. İstanbul: Büke Yayınları, 2000.
Lekesiz, Ömer. “Öykücülüğümüzde Dönemler”. Hece 46/47 (Ekim-Kasım 2000): 17-25.
Memet Fuat. Çağdaş Türk Şiiri Antolojisi. İstanbul: Adam Yayınları, 1997.
Moran, Berna. Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış I, II, III. İstanbul: İletişim, 1997.
Necdet, Ahmet. Modern Türk Şiiri. İstanbul: Broy Yayınevi, 1993.
Oktay, Ahmet. Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı: 1923-1950. Kültür Bakanlığı, 1993.
Özön, Mustafa Nihat. “Türk Eleştirisine Bir Bakış”. Türk Dili 142 (1963): 548-559.
Akyüz, Kenan. Modern Türk Edebiyatının Ana Çizgileri. İstanbul: İnkılap Kitabevi, 1999.
Enginün, İnci. Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı. Ankara: Dergâh Yayınları, 2004.
Yakup Kadri Karaosmanoğlu-Yaban
Halide Edib Adıvar-Sinekli Bakkal
Reşat Nuri Güntekin-Çalıkuşu
Falih Rıfkı Atay-Zeytindağı
Şevket Süreyya Aydemir-Suyu Arayan Adam
Memduh Şevket Esendal-Ayaşlı ile Kiracıları
Peyami Safa-Dokuzuncu Hariciye Koğuşu
Peyami Safa-Fatih-Harbiye
Ahmet Hamdi Tanpınar-Sahnenin Dışındakiler
Samiha Ayverdi-İbrahim Efendi Konağı
Sabahattin Ali-Kuyucaklı Yusuf
Kemal Tahir-Esir Şehrin İnsanları
Orhan Kemal-Eskicinin Oğulları
Sait Faik Abasıyanık-Kayıp Aranıyor
Halikarnas Balıkçısı-Aganta Burina Burinata
Kemal Bilbaşar-Cemo
Samim Kocagöz-Kalpaklılar
Tarık Buğra-Küçük Ağa
Rıfat Ilgaz-Karartma Geceleri
Orhan Hançerlioğlu-7. Gün
Fakir Baykurt-Kaplumbağalar
Faik Baysal-Drina’da Son Gün
Abbas Sayar-Yılkı Atı
Oğuz Atay-Bir Bilim Adamının Romanı
Aziz Nesin-Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz
Sabahattin Kudret Aksel-Gazoz Ağacı
Yusuf Atılgan-Anayurt Oteli
Cemil Meriç-Bu Ülke
Bahattin Özkişi-Sokakta
Orhan Pamuk-Beyaz Kale
SYLLABUS: TDE 413-DÜNYA EDEBİYATI
GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI EĞİTİMİ BÖLÜMÜ
GÜZ 2009 - 2010
TDE413
Dünya Edebiyatı
Yrd. Doç. Dr. Fırat Caner
Ofis: 2/9; firatcaner@gau.edu.tr; Tel:1168.
Dersin Amacı:
Dünya edebiyatını, dünya edebiyatının önde gelen edebiyatçılarını ve eserlerini tanıtmak, bu edebiyatın oluşumunda rol oynayan olaylar ve beslendiği kaynaklar hakkında bilgi vermek, kavramsal altyapı ve yöntem bilgisi kazandırmak.
Yükümlülükler:
Okumalar: Öğrenciler, programda belirtilen (ya da ders sorumlusunun dönem içinde okunması gerektiğine kanaat getirip künyesini verdiği) ve kitap satış mağazasına bırakılan metinleri okumakla yükümlüdür.
Sunum konusu: Her öğrenci bir yazarın bir eserini inceleyecektir. İnceleme, yazarın yaşamı, eserleri, sanat anlayışı, inceleme nesnesi dışındaki eserleri vb. konular hakkında genel bilgileri içerecektir. Yazar hakkında bir bibliyografya hazırlanacaktır. Ayrıca, seçilen eser, ayrıntılı olarak incelenecektir. Varsa, eserle ilgili başka incelemelere atıfta bulunulacaktır. (20 puan)
Sınavlar: Sınav tarihleri idare tarafından dönem içinde belirlernir. Sınav içeriği ile ilgili detaylı bilgi, öğretim üyesi tarafından sınavdan bir hafta önce verilecektir. (Ara Sınav 30 puan, Dönem sonu sınavı 50 puan)
Notların Harf Karşılıkları:
95-100 A NG: Devamsız
90-94 A- S: Yeterli
85-89 B+ U: Yetersiz
80-84 B I: Eksik
77-79 B- W: Dersten çekilme
74-76 C+
70-73 C
67-69 C-
64-66 D+
60-63 D
50-59 D-
0-49 F
Not: Tablonun sağ kısmında yer alan harflerle (NG, S, U, I ve W) ilgili uygulamaları öğrenmek için bir “Girne Amerikan Üniversitesi Yönetmeliği” edinip okuyunuz. Final sınavından %40 puan alamayan öğrenci diğer puanları ne olursa olsun dersten başarısız sayılır.
Program:
1. Hafta: Giriş: “Dünya Edebiyatı” Nedir?
2. Hafta: Edebiyatın Diğer Sanatlarla İlişkisi
3. Hafta: Mitler: İlk Mit: Atra-hasis Miti ve “Arketip” Kavramı
4. Hafta: Destanlar: İlk Destan: Gılgameş
Zorunlu Okumalar: Gılgameş Destanı
5. Hafta: Türk Destanları: Dede Korkut’tan Günümüze “Deli Dumrul”
Zorunlu Okumalar: http://karesitarih.balikesir.edu.tr/umur_gunay.pdf
Dede Korkut, “Duha Kocaoğlu Deli Dumrul Destanı”
6. Hafta: Türk Dünyası Edebiyatları I: Şeyh Galib, Hüsn ü Aşk
Zorunlu Okumalar: Şeyh Galib, Hüsn ü Aşk
7. Hafta: Dünya Edebiyatının Şaheserleri I
Sunumlar
Zorunlu Okumalar: Cengiz Aytmatov, Cemile
8. Hafta: Dünya Edebiyatının Şaheserleri I
Sunumlar
9. Hafta: Dünya Edebiyatının Şaheserleri II
Sunumlar
10. Hafta: Ara Sınav (Sınav tarihi esas olarak idare tarafından dönem içinde belirlenecektir. Belirlenen tarihe göre, programda bir haftalık bir kayma olabilir.)
11. hafta: Dünya Edebiyatının Şaheserleri III
Sunumlar
12. hafta: Dünya Edebiyatının Şaheserleri IV
Sunumlar
Zorunlu Okumalar: Yaşar Kemal, Ağrı Dağı Efsanesi
13. hafta: Genel Değerlendirme
14. Hafta: Dönem Sonu Sınavı
Not: Öğrenciler, “Zorunlu Okumalar” başlığı altında verilen metinleri okumakla yükümlüdür. Makaleleri ders sorumlusu bulacak ve kitap satış mağazasına bırakacaktır. Edebiyat metinlerinin künye bilgileri, öğrenciler kitapları karıştırarak bulsunlar diye özellikle verilmemiştir.
- Muazzez İlmiye Çığ, Ludingirra
- Muazzez İlmiye Çığ, Gılgameş
- Halil Toker, “Sebk-i Hindi”, Can Şen, “Sebk-i Hindi Araştırmalarına Yeni Bir Kaynak”
- Beşir Ayvazoğlu, Kuğunun Son Şarkısı
- Azerbaycan Edebiyatı
- Hayr ve Şer Kavramları Hakkında Sunuş
- Kırgız Edebiyatı
- Akmataliyev Abdılcan, Cengiz Aytmatov’un Dünyası
- Ramazan Korkmaz, “Aytmatov Anlatılarında Aşkın Eriştirici ve Dönüştürücü Gücü”, Fatih Arslan, “Aytmatov Estetiğinin Geçmişe Dönük Ütopik/Postromantik Yüzü”
- Ramazan Korkmaz, Aytmatov Anlatılarında Ötekileşme Sorunu ve Dönüş İzlekleri
- Cengiz Aytmatov, Kassandra Damgası
- Cengiz Aytmatov, Cemile
- Günil Özlem Ayaydın, “Masalla Ölüme Meydan Okuyan İnsan”, Leyla Burcu Dündar, “Dedekorkut’tan Murathan’a Deli Dumrul”
- Ayşen Sina, “Alkestis ve Deli Dumrul”, Sakine Çelik Öztürk, “Murathan Mungan’ın Deli Dumrul Öyküsünü Postmodernist Açıdan Okuma”
- Armağan Şule Akkaş, Üç Deli Dumrul, GAÜ mezuniyet projesi
- Tamer Öncül, Kıbrıs Türk Şiiri
- Selma Benli, “İlk Dönem Urdu Edebiyatına Genel Bir Bakış”
- Ramayana
- Kral Arthur
- İlyada
- Odysseia
- Aeneid
- Upanişadlar
- Avesta
- Eski Ahit
- Yeni Ahit
- Ramayana
- Mahabbarata
- Çin Denemeleri
- Haikular
- Yedi Askı
- Şehname
- Mesnevi
- Hayy bin Yakzan
- Mantık’ül Tayr
- Halil Cibran
- Necip Mahfuz
- İsmail Gaspıralı
- Sanskrit Edebiyatı
- Konfüçyus
- Sun-tzu
Balığın Hüznü
Rüzgârın gölgesi düşüyor suyun üstüne
Derinlerde bir balık dilsiz üşüyor
İncinmiş tek çiçek kokusu bilmemekten
Sığ sularda nergisin aksiyle öpüşüyor
Yorum (yok) Yorum yaz! Kalıcı Bağlantı